KAPPACYZM I GAMMACYZM – ćwiczenia przygotowujące do wywołania głosek k, k’, g, g’, h, h’.

utworzone przez | Kwi 30, 2020

Głoska k jest spółgłoską tylnojęzykową, zwartą, twardą, ustną i bezdźwięczną. Głoska g to spółgłoska tylnojęzykowa, zwarta, twarda, ustna i dźwięczna, różni się tylko tym od głoski k, że przy jej realizacji wprawiane w ruch są wiązadła głosowe. Głoska h to spółgłoska tylnojęzykowa, szczelinowa, twarda, ustna, bezdźwięczna. Wśród współczesnych przedszkolaków, szczególnie w najmłodszych grupach, coraz częściej występuje zjawisko nieprawidłowej artykulacji głosek tylnojęzykowych k i g. Znacznie rzadziej nieprawidłowo jest realizowana inna głoska tylnojęzykowa – h. Najmłodsze grupy przedszkolaków to dzieci 3-letnie. Trzylatek, u którego rozwój mowy przebiega prawidłowo, powinien już poprawnie realizować wszystkie głoski tylnojęzykowe. W sytuacji gdy głoski te są realizowane nieprawidłowo, należy podjąć oddziaływania z zakresu terapii logopedycznej

Wadliwa realizacja głosek k, g oraz h, zwana jest kappacyzmem i gammacyzmem. Najczęściej spotykaną wadliwą realizacją tych głosek jest zastępowanie ich przez głoski t,d. Niekiedy zdarza się również omijanie głoski, albo realizacja głoski h.

Przyczyny kappacyzmu i gammacyzmu:

  • niska sprawność ruchowa języka związana z brakiem wysklepienia się tylnej części języka i brakiem zwarcia z podniebieniem miękkim,
  • wysokie podniebienie,
  • skrócone wędzidełko podjęzykowe,
  • przerost trzeciego migdałka,
  • nieprawidłowe napięcie w obrębie jamy ustnej,
  • wady zgryzu,
  • zaburzenie słuchu fonemowego.

Ćwiczenia wskazane przy wadliwej realizacji głosek tylnojęzykowych k, g

Sposób powstawania głosek k,g wymaga określonej sprawności tylnych partii mięśni języka i tylnej ściany gardła. W związku z tym na etapie wstępnym przeprowadza się ćwiczenia polegające na unoszeniu języka i tworzeniu jego zwarcia z podniebieniem twardym oraz na opuszczaniu go na dno jamy ustnej tak, aby doszło do wysklepienia grzbietu języka w tylnej części jamy ustnej i wytworzenia się w tym miejscu zwarcia.

Ćwiczenia wstępne usprawniające motorykę narządów mowy:

  • wysuwanie i chowanie języka w głąb jamy ustnej (usta szeroko otwarte, język nie powinien dotykać zębów),
  • opieranie czubka języka o dolne zęby, unoszenie środka języka do podniebienia miękkiego i twardego,
  • ssanie cukierka. – mlaskanie środkiem języka, przyssanie języka do podniebienia przy szeroko otwartych ustach,
  • picie przez długą słomkę bardzo gęstych napojów np. jogurtu, soku,
  • udawanie ziewania, swobodnie przy nisko opuszczonej żuchwie: wdech przez nos, wydech ustami przy szeroko otwartej jamie ustnej,
  • krótkie wymawianie samogłosek przy otwartych szeroko ustach.


Ćwiczenia oddechowe:

  • mocno przedłużone chuchanie – chuchanie na „zmarznięte ręce”,
  • naśladowanie odgłosów zwierząt, (np. przeciąganie dźwięku muuuu, hu-hu-hu,miauuuu),
  • naśladowanie śmiechu różnych ludzi np. he, he, he, he, (staruszki); ha, ha, ha, ha, (kobiety) ; ho, ho, ho, ho, (mężczyzny) ; hi, hi, hi, hi, (dziewczynki),
  • ziewanie długie i przesadne,
  • wdychanie powietrza nosem i wydychanie ustami, podczas szerokiego otwierania ust,
  • przysysanie drobnych papierków przez rurkę i przenoszenie ich na plansze.

Skip to content